TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER

TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER

KİŞİNİN HAKLARI ve ÖDEVLERİ

KİŞİNİN DOKUNULMAZLIĞI, MADDİ VE MANEVİ VARLIĞI

Anayasa’nın 17. maddesine göre:

  • Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
  • Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.
  • Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.

Bu hak şu durumlarda geçerli değildir (Özel Sınırlandırma Sebepleri):

  • Meşru müdafaa hali,
  • Yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi,
  • Bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi,
  • Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması,
  • Olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri

ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI

Anayasa’nın 18. maddesine göre:

  • Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.

Şu durumlar zorla çalıştırma sayılmaz (Özel Sınırlandırma Sebepleri):

  • Hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar;
  • Olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler;
  • Ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları

KİŞİ HÜRRİYETİ VE GÜVENLİĞİ

Anayasa’nın 19. maddesine göre:

  • Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şu durumlarda kişi hürriyeti ve güvenliği sınırlandırılabilir (Özel Sınırlandırma Sebepleri):

  • Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi;
  • Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması;
  • Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi;
  • Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi;
  • Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Yakalama ve Tutuklama:

  • Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir.
  • Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir.
  • Yakalanan veya tutuklanan kişilere, yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar herhalde yazılı ve bunun hemen mümkün olmaması halinde sözlü olarak derhal, toplu suçlarda en geç hâkim huzuruna çıkarılıncaya kadar bildirilir. 
  • Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç kırksekiz saat ve toplu olarak işlenen suçlarda en çok dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Kimse, bu süreler geçtikten sonra hâkim kararı olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz. Bu süreler olağanüstü hal, ve savaş hallerinde uzatılabilir.
  • Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına derhal bildirilir.
  • Tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakları vardır. Serbest bırakılma ilgilinin yargılama süresince duruşmada hazır bulunmasını veya hükmün yerine getirilmesini sağlamak için bir güvenceye bağlanabilir.
  • Her ne sebeple olursa olsun, hürriyeti kısıtlanan kişi, kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkına sahiptir.
  • Bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe ödenir.

ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ VE KORUNMASI

Özel Hayatın Gizliliği 

Anayasa’nın 20. maddesine göre:

  • Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.

Bu hak şu durumlarda sınırlanabilir (Özel Sınırlandırma Sebepleri):

  • Milli güvenlik,
  • Kamu düzeni,
  • Suç işlenmesinin önlenmesi,
  • Genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması

Sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim  kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz.

Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

  • 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.” fıkrası maddeye eklenmiştir.

Konut Dokunulmazlığı 

Anayasa’nın 21. maddesine göre:

  • Kimsenin konutuna dokunulamaz

Bu hak şu durumlarda sınırlanabilir (Özel Sınırlandırma Sebepleri): 

  • Milli güvenlik,
  • Kamu düzeni,
  • Suç işlenmesinin önlenmesi,
  • Genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması

Sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz.

Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

Haberleşme Hürriyeti 

Anayasa’nın 22. maddesine göre:

  • Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Milli güvenlik,
  • Kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi,
  • Genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması

Sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz.

Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, karar kendiliğinden kalkar.

YERLEŞME VE SEYEHAT HÜRRİYETİ

Anayasa’nın 23. maddesine göre:

  • Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek,
  • Sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
  • Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;

Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.

  • Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.
  • 2010 Anayasa değişikliği ile “Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.” şeklinde ilgili fıkrada değişiklik yapılmıştır.

DİN VE VİCDAN HÜRRİYETİ

Anayasa’nın 24. maddesine göre:

  • Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine
  • 14 üncü madde hükümlerine aykırı olmamak şartıyla (temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmaması ile ilgili madde) ibadet, dini ayin ve törenler
  • Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz.
  • Din ve ahlak eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanuni temsilcisinin talebine bağlıdır.
  • Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.

DÜŞÜNCE VE KANAAT HÜRRİYETİ

Anayasa’nın 25. maddesine göre:

  • Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.
  • Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.

DÜŞÜNCEYİ AÇIKLAMA VE YAYMA HÜRRİYETİ

Anayasa’nın 26. maddesine göre:

  • Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.
  • Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de
  • Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik,
  • Kamu düzeni,
  • Kamu güvenliği,
  • Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması,
  • Suçların önlenmesi,
  • Suçluların cezalandırılması,
  • Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.
  • Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz.

BİLİM VE SANAT HÜRRİYETİ

Anayasa’nın 27. maddesine göre:

  • Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir.
  • Yayma hakkı, Anayasanın 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz.
  • Bu madde hükmü yabancı yayınların ülkeye girmesi ve dağıtımının kanunla düzenlenmesine engel değildir.

BASIN VE YAYIMLA İLGİLİ HÜKÜMLER

Basın Hürriyeti 

Anayasa’nın 28. maddesine göre:

  • Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
  • Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır.
  • Devletin iç ve dış güvenliğini, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü tehdit eden veya suç işlemeye ya da ayaklanma veya isyana teşvik eder nitelikte olan veya Devlete ait gizli bilgilere ilişkin bulunan her türlü haber veya yazıyı, yazanlar veya bastıranlar veya aynı amaçla, basanlar, başkasına verenler, bu suçlara ait kanun hükümleri uyarınca sorumlu olurlar.

Dağıtımın Önlenmesi: 

  • Tedbir yolu ile dağıtım hâkim kararıyla; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emriyle önlenebilir.
  • Dağıtımı önleyen yetkili merci, bu kararını en geç yirmidört saat içinde yetkili hâkime bildirir. Yetkili hâkim bu kararı en geç kırksekiz saat içinde onaylamazsa, dağıtımı önleme kararı hükümsüz sayılır.

Yayım Yasağı: 

  • Yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için, kanunla belirtilecek sınırlar içinde, hâkim tarafından verilen kararlar saklı kalmak üzere, olaylar hakkında yayım yasağı konamaz.

Toplatma Kararı: 

  • Süreli veya süresiz yayınlar, kanunun gösterdiği suçların soruşturma veya kovuşturmasına geçilmiş olması hallerinde hâkim kararıyla;
  • Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel ahlakın korunması ve suçların önlenmesi bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emriyle toplatılabilir.
  • Toplatma kararı veren yetkili merci, bu kararını en geç yirmidört saat içinde yetkili hâkime bildirir; hâkim bu kararı en geç kırksekiz saat içinde onaylamazsa, toplatma kararı hükümsüz sayılır.
  • Süreli veya süresiz yayınların suç soruşturma veya kovuşturması sebebiyle zapt ve müsaderesinde genel hükümler uygulanır.

Geçici Kapatma: 

  • Türkiye’de yayımlanan süreli yayınlar, Devletin ülkesi ve milliyetle bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenliğe ve genel ahlaka aykırı yayımlardan mahkûm olma halinde, mahkeme kararıyla geçici olarak kapatılabilir.
  • Kapatılan süreli yayının açıkça devamı niteliğini taşıyan her türlü yayın yasaktır; bunlar hâkim kararıyla toplatılır.

Süreli ve Süresiz Yayın Hakkı 

Anayasa’nın 29. maddesine göre:

  • Süreli veya süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
  • Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykırılığının tespiti halinde yetkili merci, yayının durdurulması için mahkemeye başvurur.
  • Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar
  • Süreli yayınlar, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkânlarından eşitlik esasına göre yararlanır.

Basın Araçlarının Korunması 

Anayasa’nın 30. maddesine göre:

  • Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz.

Kamu Tüzel Kişilerinin Elindeki Basın Dışı Kitle Haberleşme Araçlarından Yararlanma Hakkı

 Anayasa’nın 31. maddesine göre:

  • Kişiler ve siyasi partiler, kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir. Bu yararlanmanın şartları ve usulleri kanunla düzenlenir.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Kanun, milli güvenlik,
  • Kamu düzeni,
  • Genel ahlak ve
  • Sağlığın

Korunması sebepleri dışında, halkın bu araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlere ulaşmasını ve kamuoyunun serbestçe oluşmasını engelleyici kayıtlar koyamaz.

Düzeltme ve Cevap Hakkı 

Anayasa’nın 32. maddesine göre:

  • Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.
  • Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hâkim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde karar verilir.

TOPLANTI HAK VE HÜRRİYETLERİ

Dernek Kurma Hürriyeti 

Anayasa’nın 33. maddesine göre:

  • Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
  • Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya
  • Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Dernek kurma hürriyeti ancak, milli güvenlik,
  • Kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi,
  • Genel sağlık ve
  • Genel ahlak ile
  • Başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.
  • Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
  • Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.

Kapatma ve Faaliyetten Men 

  • Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir.
  • Ancak, milli güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir.
  • Bu merciin kararı, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına
  • Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idari karar kendiliğinden yürürlükten

Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı 

Anayasa’nın 34. maddesine göre:

  • Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, milli güvenlik,
  • Kamu düzeni,
  • Suç işlenmesinin önlenmesi,
  • Genel sağlığın ve genel ahlakın
  • Veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir.

MÜLKİYET HAKKI

Anayasa’nın 35. maddesine göre:

  • Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Özel Sınırlandırma Sebepleri: 

  • Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
  • Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı

HAKLARIN KORUNMASI İLE İLGİLİ HÜKÜMLER

Hak Arama Hürriyeti

 Anayasa’nın 36. maddesine göre:

  • Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
  • Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.

Kanuni Hâkim Güvencesi

 Anayasa’nın 37. maddesine göre:

  • Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.
  • Bir kimseyi kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler

Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar

 1982 Anayasası’nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin esaslar şu şekildedir:

 Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz.
 Kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
 Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.
 Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz. (Masumiyet Karinesi)
 Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
 Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez. (2001 Anayasa değişikliği)
 Ceza sorumluluğu şahsîdir.
 Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz. (2001 Anayasa değişikliği)
 Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez.(2004 Anayasa değişikliği)
 İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla istisnalar getirilebilir.
 Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez. (2004 Anayasa değişikliği)

İSPAT HAKKI

Anayasa’nın 39. maddesine göre:

  • Kamu görev ve hizmetinde bulunanlara karşı, bu görev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret davalarında, sanık, isnadın doğruluğunu ispat hakkına sahiptir.
  • Bunun dışındaki hallerde ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikayetçinin ispata razı olmasına bağlıdır.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KORUNMASI

Anayasa’nın 40. maddesine göre:

  • Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.
  • Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
  • Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.

TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER

SOSYAL ve EKONOMİK HAKLAR ve ÖDEVLER

HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU

ANAYASA MAHKEMESİ

İPTAL DAVASI (SOYUT NORM DENETİMİ)

İTİRAZ YOLU (SOMUT NORM DENETİMİ – DEFİ YOLU)

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURULAR

ANAYASA MAHKEMESİNİN ÇALIŞMA VE YARGILAMA USULÜ

HAKİMLİK VE SAVCILIK TEMİNATI

Temel Hak ve özgürlükler Anayasa Hukuku Ders Notu, Adli yargı hakimliği, İdari yargı hakimliği çalışma norları 2018 Güncel anayasa hukuku ders notları

Temel Hak ve özgürlükler Anayasa Hukuku Ders Notu, Adli yargı hakimliği, İdari yargı hakimliği çalışma norları 2018 Güncel anayasa hukuku ders notları

Yorum Yazın

[an error occurred while processing the directive]
x