VAKIFLAR

VAKIFLAR

Vakıflar : Gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarına vakıf denir.

 28.06.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan, 17.04.2008 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı ile “Vakıflarda üyelik olmaz” şeklindeki MK m. 101/III hükmü iptal edilmiştir. ŞU ANDA, VAKIFLARDA ÜYELİK OLUR.

KURULUŞU

Vakıf, vakfeden kişinin yerleşim yerinde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır (MK m. 102) (tescil sistemi).

Özgülenen malların mülkiyeti ile haklar, tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçer (MK m. 105). Eşya hukuku bölümünde de inceleyeceğimiz gibi  burada tescilsiz/teslimsiz  bir  kazanma hâli söz konusudur.

Vakıflar iki şekilde kurulur:

RESMÎ SENET İLE

Vakıf kurmak için resmî senet yolunun tercih edilmesi hâlinde vakıf kurucusunun fiil ehliyetine sahip olması gerekir.

ÖLÜME BAĞLI TASARRUF İLE

Vakıf kurma iradesi ölüme bağlı tasarruf şekillerinden sadece vasiyet yolu ile açıklanabilir. Bu durumda da vakfeden kişinin 15 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Diğer ölüme bağlı tasarruf türü olan miras sözleşmesi yapısı gereği vakıf kurma için uygun bir yol değildir.

VAKIF SENEDİ

Her vakfın bir senedi bulunur. Vakıf senedi, vakıflardaki anayasal nitelik taşıyan belgenin adıdır. Vakıf senedinde vakfın adı, amacı bu amaca özgülenen mal ve haklar,  vakfın örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilir (MK m. 106).

ORGANLAR

Vakıflarda bir tane zorunlu organ vardır ve bu, yönetim organıdır. Vakfeden, vakfın senedinde, gerekli gördüğü başka organları da gösterebilir ki bunlar ihtiyarî organ olarak nitelendirilirler (MK m. 109).

DENETİM

Vakıflar, kendileri tarafından oluşturulacak ihtiyarî denetim organının yanı sıra Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından da denetlenirler (MK m. 111).

ZİLYETLİKLE İKTİSAP YASAĞI

  • Vakıfların malları, tapuya kayıtlı olsun veya olmasın zilyetlik yolu ile iktisap

VAKIF ÇEŞİTLERİ

Vakıflar, alelade vakıflar ve özel vakıflar olmak üzere ikiye ayrılırlar;

ALELADE VAKIFLAR

Teknik anlamda vakıflar yani mal topluluğu olarak tanımlanan tüzel kişiler alelade vakıflardır.

ÖZEL VAKIFLAR

Özel vakıflar üçe ayrılır:

Aile Vakıfları

Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları

Personele yardım vakıfları da, tek taraflı ve iki taraflı olmak üzere kendi içinde ikiye ayrılırlar. TCMB Vakfı bu tür vakıfların tipik örneğini oluşturur.

Kamuya Yararlı Vakıflar

Bir vakfın kamuya yararlı vakıf statüsünü kazanabilmesi için;

a) Kurulduğu tarihi takip eden yılbaşından itibaren iki tam yıl (münhasıran eğitim ve sağlık konularında faaliyette bulunan vakıflar için bir yıl) faaliyette bulunmuş olması,

  1. Yurt çapında faaliyette bulunması,
  2. Faaliyetlerinde kamu yararı niteliğinin ağır basması,
  3. Bakanlar kurulunun bu yönde karar vermesi

Kamuya yararlı hâle gelen vakıfların imtiyazlarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

  1. Vergi muafiyeti
  2. Miras hukukunda tenkiste son sırada yer alması

VAKFIN SONA ERMESİ

Vakıflar kendiliğinden ve mahkeme kararı ile olmak üzere iki şekilde sona ererler. Amacın gerçekleşmiş olması veya gerçekleşmesinin imkânsız hale gelmesi ve bu durumlarda amacın değiştirilmesine de olanak yoksa vakıf kendiliğinden sona ermiş olur (MK m. 116/I). Yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyetlerde bulunduğu sonradan anlaşılan veya amacı sonradan yasaklanan vakfın amacının değiştirilmesine olanak bulunmazsa; vakıf, denetim makamının ya da Cumhuriyet Savcısının başvurusu üzerine duruşma yapılarak dağıtılır.

««« Dernekler tek amaç güdebildiği hâlde vakıflar birden fazla amaç güdebilirler. Son olarak bir   malın/malvarlığının   gerçekleşeceği   anlaşılan   her   türlü   geliri   vakfedilebilir.   Örneğin, İMKB’de işlem gören hisse senetlerimin gelirlerini kimsesiz çocukların barınmasına tahsis ediyorum.” beyanı bir vakıf kurma iradesidir. Burada dikkat edilecek olursa, mevcut bir mal değil gelecekte gerçekleşeceği anlaşılan bir malvarlığı değeri vakıf konusu yapılmaktadır.

Yorum Yazın